Category : Sygnalista

Czy dyrektywa o ochronie sygnalistów obejmuje instytuty naukowe?

Czy dyrektywa o ochronie sygnalistów obejmuje instytuty naukowe?

Dyrektywa o ochronie sygnalistów obejmuje wszystkie podmioty prawne w sektorze prywatnym i publicznym. Oznacza to, że sygnalista w instytucie naukowym jest chroniony na mocy prawa.

Sygnalista w instytucie naukowym – nowe obowiązki

Zgodnie z przepisami dyrektywy, instytuty naukowe mają m.in. obowiązek ustanowienia kanału komunikacji i procedur na potrzeby dokonywania zgłoszeń wewnętrznych i podejmowania działań następczych. Obowiązek ten dotyczy podmiotów, które zatrudniają co najmniej 50 pracowników. Przy czym firmy/instytucje/organizacje zatrudniające powyżej 250 pracowników muszą wywiązać się z obowiązku do 17 grudnia 2021, a podmioty zatrudniające od 50 do 250 pracowników otrzymały na to dodatkowe 2 lata (do grudnia 2023 roku).

Zwróćmy uwagę, że projekt polskiej ustawy zmienia te widełki (stan wiedzy na 21/01/22). Oznacza to, że instytuty naukowe będą musiały wdrożyć odpowiedni kanał i procedury jeśli zatrudniają co najmniej 50 pracowników już w tym roku.  

Sygnalista w instytucie naukowym – kto jest chroniony?

Pamiętajmy jednak, że od 17 grudnia 2021 roku dyrektywa chroni każdego sygnalistę, niezależnie od tego w jak dużym podmiocie jest zatrudniony (także sygnalistów zatrudnionych w mniejszych instytutach). Jeśli podmiot zatrudniający nie ma odpowiednich kanałów wewnętrznych, sygnalista może zgłosić nieprawidłowość korzystając z kanału zewnętrznego lub dokonać ujawnienia publicznego.

Komu przysługuje ochrona?

  • status pracownika
  • status osoby prowadzącej działalność na własny rachunek
  • akcjonariuszom/wspólnikom oraz członkom organu administrującego, zarządzającego lub nadzorczego przedsiębiorstwa, w tym członkom niewykonawczym, wolontariuszom i stażystom (bez względu na to czy otrzymują oni wynagrodzenie)
  • osobom pracującym pod nadzorem i kierownictwem wykonawców, podwykonawców i dostawców
  • byłym pracownikom
  • osobom, których stosunek pracy ma zostać dopiero nawiązany
  • osobom postronnym, które są narażone na zachowania odwetowe (pomagającym w dokonaniu zgłoszenia, współpracownikom i krewnym osób dokonujących zgłoszenia, podmiotom prawnym oraz innym, którzy są w inny sposób powiązani z osobą zgłaszającą w kontekście związanym z pracą) 

Jak instytut naukowy może zyskać na wprowadzeniu wewnętrznego kanału do zgłaszania nadużyć?

Warto zwrócić uwagę, że wprowadzenie kanału wewnętrznego służy pracodawcy, ponieważ pozwala wyjaśnić sprawę wewnątrz organizacji. W interesie każdej firmy/instytucji powinno być przekonanie pracowników, aby korzystali właśnie z tego kanału. Dlaczego? Dyrektywa zobowiązuje państwa członkowskie UE do stworzenia kanału zewnętrznego do dokonywania zgłoszeń, a ten sprzyja pracownikom. Państwa członkowskie muszą m.in. zapewnić:

  • łatwy dostęp do informacji dotyczących warunków zgłoszenia nieprawidłowości, środków ochrony prawnej i procedur służących ochronie przed działaniami odwetowymi oraz dostępność poufnej porady dla osób rozważających dokonanie zgłoszenia
  • pomoc w kontaktach z wszelkimi odpowiednimi organami zaangażowanymi w ochronę przed działaniami odwetowymi
  • pomoc prawna w postępowaniach karnych i transgranicznych postępowaniach cywilnych, pomoc prawna w dalszych postępowaniach, a także doradztwo prawne lub inna pomoc prawna

Dodatkowo Państwa członkowskie mogą wprowadzić przepisy przewidujące środki pomocy finansowej i wsparcia, w tym wsparcie psychologiczne.

Przeczytaj także: Projekt Ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenie prawa – co musisz wiedzieć >>> https://blog.sygnanet.pl/projekt-ustawy-o-ochronie-osob-zglaszajacych-naruszenie-prawa/

Category : Sygnalista

Czy dyrektywa o ochronie sygnalistów dotyczy również samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej?

Czy dyrektywa o ochronie sygnalistów dotyczy również samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej?

Dyrektywa o ochronie sygnalistów dotyczy wszystkich podmiotów prawnych w sektorze prywatnym i publicznym. Sygnalista będzie chroniony także w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej.

Sygnalista w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej – nowe przepisy

Zgodnie z przepisami Dyrektywy, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej mają m.in. obowiązek ustanowienia kanału komunikacji i procedur na potrzeby dokonywania zgłoszeń wewnętrznych i podejmowania działań następczych. Obowiązek ten dotyczy podmiotów, które zatrudniają co najmniej 50 pracowników. Firmy/instytucje/organizacje zatrudniające powyżej 250 pracowników zgodnie z dyrektywą musiały wywiązać się z obowiązku do 17 grudnia 2021, a podmioty zatrudniające od 50 do 250 pracowników otrzymały na to dodatkowe 2 lata (do grudnia 2023 roku).

Projekt polskiej ustawy zmienia te „widełki” (stan wiedzy na 21/01/22). Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, jako instytucje publiczne, są zobowiązane do wprowadzenia nowych regulacji jeśli zatrudniają co najmniej 50 pracowników już od tego roku.

Sygnalista w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej – kto jest chroniony?

Pamiętajmy jednak, że od 17 grudnia 2021 roku dyrektywa chroni każdego sygnalistę, niezależnie od tego w jak dużym podmiocie jest zatrudniony (także w mniejszych jednostkach, zatrudniających do 50 pracowników). Jeśli podmiot zatrudniający nie ma odpowiednich kanałów wewnętrznych, sygnalista może zgłosić nieprawidłowość korzystając z kanału zewnętrznego lub dokonać ujawnienia publicznego.

Komu przysługuje ochrona?

  • status pracownika
  • status osoby prowadzącej działalność na własny rachunek
  • akcjonariuszom/wspólnikom oraz członkom organu administrującego, zarządzającego lub nadzorczego przedsiębiorstwa, w tym członkom niewykonawczym, wolontariuszom i stażystom (bez względu na to czy otrzymują oni wynagrodzenie)
  • osobom pracującym pod nadzorem i kierownictwem wykonawców, podwykonawców i dostawców
  • byłym pracownikom
  • osobom, których stosunek pracy ma zostać dopiero nawiązany
  • osobom postronnym, które są narażone na zachowania odwetowe (pomagającym w dokonaniu zgłoszenia, współpracownikom i krewnym osób dokonujących zgłoszenia, podmiotom prawnym oraz innym, którzy są w inny sposób powiązani z osobą zgłaszającą w kontekście związanym z pracą) 

Jak samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej mogą zyskać na wdrożeniu kanału wewnętrznego?  

Warto zwrócić uwagę, że wprowadzenie kanału wewnętrznego służy pracodawcy, ponieważ pozwala wyjaśnić sprawę wewnątrz organizacji. W interesie każdej firmy/instytucji powinno być przekonanie pracowników, aby korzystali właśnie z tego kanału. Dlaczego? Dyrektywa zobowiązuje państwa członkowskie UE do stworzenia kanału zewnętrznego do dokonywania zgłoszeń (w Polsce odbiorcą takich zgłoszeń ma być Rzecznik Spraw Obywatelskich). Kanał zewnętrzny sprzyja pracownikom. Państwa członkowskie muszą m.in. zapewnić:

  • łatwy dostęp do informacji dotyczących warunków zgłoszenia nieprawidłowości, środków ochrony prawnej i procedur służących ochronie przed działaniami odwetowymi oraz dostępność poufnej porady dla osób rozważających dokonanie zgłoszenia
  • pomoc w kontaktach z wszelkimi odpowiednimi organami zaangażowanymi w ochronę przed działaniami odwetowymi
  • pomoc prawną w postępowaniach karnych i transgranicznych postępowaniach cywilnych, pomoc prawna w dalszych postępowaniach, a także doradztwo prawne lub inna pomoc prawna

Dodatkowo Państwa członkowskie mogą wprowadzić przepisy przewidujące środki pomocy finansowej i wsparcia, w tym wsparcie psychologiczne.

Przeczytaj także: Projekt Ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenie prawa – co musisz wiedzieć >>> https://blog.sygnanet.pl/projekt-ustawy-o-ochronie-osob-zglaszajacych-naruszenie-prawa/

Category : Sygnalista

Sygnalista w Urzędzie. Czy instytucje publiczne mają obowiązek wprowadzić u siebie regulacje wewnętrzne dot. sygnalistów, nie czekając na ustawę o sygnalistach?

Sygnalista w Urzędzie. Czy instytucje publiczne mają obowiązek wprowadzić u siebie regulacje wewnętrzne dot. sygnalistów, nie czekając na ustawę o sygnalistach?

Dyrektywa o ochronie sygnalistów zaczęła obowiązywać 17 grudnia 2021 roku. Zgodnie z jej przepisami, wszystkie podmioty prawne w sektorze prywatnym i publicznym mają m.in. obowiązek ustanowienia kanału komunikacji i procedur na potrzeby dokonywania zgłoszeń wewnętrznych o nieprawidłowościach i podejmowania działań następczych. Polska ustawa nie jest jeszcze gotowa. Zatem pozostaje pytanie: czy sygnalista w Urzędzie jest chroniony przed działaniami odwetowymi, czy nie?

Sygnalista w Urzędzie – które urzędy muszą przygotować się na zmiany?

Zgodnie z dyrektywą, obowiązek dotyczy wszystkich podmiotów w sektorze prywatnym i publicznym, które zatrudniają co najmniej 50 pracowników, przy czym podmioty zatrudniające powyżej 250 pracowników muszą wywiązać się z obowiązku do 17 grudnia 2021, a podmioty zatrudniające od 50 do 250 pracowników otrzymały na to dodatkowe 2 lata.

Projekt ustawy (stan wiedzy na 21/01/22) wskazuje, że wszystkie instytucje publiczne, które zatrudniają co najmniej 50 pracowników, będą musiały wprowadzić wspomniany kanał i procedury już w tym roku.   

Czy Urzędy powinny czekać na polską ustawę?

Wielu prawników wskazuje, że opóźnienie w przyjęciu polskiej ustawy nie wyłącza z konieczności stosowania dyrektywy bezpośrednio przez podmioty publiczne. Powołują się m.in. na wyrok Trybunału w sprawie van Duyn przeciwko Home Office, który mówi, że jeżeli przepisy dyrektywy są bezwarunkowe oraz wystarczająco jasne i precyzyjne, jej postanowienia mogą wyjątkowo odnosić bezpośredni skutek (tj. mogą być stosowana przez sądy krajowe i na ich podstawie mogą zapadać orzeczenia). Zauważmy również, że Polska nie transponowała dyrektywy w terminie, dlatego zastosowanie będzie miał również wyrok Trybunału w sprawie Pubblico Ministero przeciwko Tullio Ratti.

Dlatego mając na uwadze wymienione wyżej wyroki, warto skonsultować z prawnikiem czy nasza instytucja powinna bezpośrednio zastosować się do postanowień dyrektywy. Chodzi o to, aby uniknąć ewentualnych konsekwencji braku kanału, takich jak zgłoszenie nieprawidłowości zewnętrznie lub ujawnienie ich publicznie.

Sygnalista w Urzędzie na przykładzie naszych klientów

Wiele firm – podmioty publiczne i prywatne, które są naszymi klientami –  wprowadziło kanał i ustanowiło procedury nie czekając ani na grudzień 2021, ani na prawo krajowe. Zadziało się tak z co najmniej z trzech powodów.

Po pierwsze, dyrektywa w jasny sposób określa obowiązki podmiotów prawnych w sektorze prywatnym i publicznym, i na jej podstawie można wybrać właściwy dla organizacji kanał do dokonywania zgłoszeń wewnętrznych oraz ustanowić odpowiednie procedury.

Po drugie, polska ustawa zapewne będzie miała bardzo krótkie vacatio legis. Firmy i Urzędy mają świadomość, że zostawianie sprawy sygnalistów na ostatni moment nie służy organizacji. Wcześniejsze wdrożenie i szkolenia dla pracowników sprzyjają najlepszym wyborom w zakresie samego kanału i wdrożenia procedur dostosowanych po potrzeb firmy.     

Po trzecie wdrożenie systemu do zgłaszania nieprawidłowości prowadzi do wzmocnienia bezpieczeństwa finansowego firmy, skuteczniejszego zarządzania ryzykiem i efektywniejszego zarządzania organizacją oraz odgrywa kluczową rolę w zakresie ochrony reputacji firmy. Zwiększa się świadomość na ten temat, dlatego firmy chcą ułatwić dialog z pracownikami niezależnie od obowiązków prawnych.

O czym warto pamiętać?

  • Dyrektywa zobowiązuje do ustanowienia kanału i procedur na potrzeby dokonywania zgłoszeń wewnętrznych i podejmowania działań następczych firmy 50+. Pamiętajmy jednak, że od 17 grudnia 2021 roku prawo chroni każdego sygnalistę, niezależnie od wielkości organizacji i zawsze może on skorzystać z kanału zewnętrznego lub dokonać ujawnienia publicznego. Dlatego każda organizacja, niezależnie od wielkości, powinna przemyśleć wdrożenie kanału wewnętrznego – w ten sposób ma szansę na wyjaśnienie nieprawidłowości zanim te „ujrzą światło dzienne”.
  • Pamiętajmy, że w samej ustawie zostaną raczej doprecyzowane kwestie dotyczące kanału zewnętrznego i sankcji za niewywiązanie się z postanowień dyrektywy. Ustawa może także poszerzyć zakres przedmiotowy zgłoszeń czy zwiększyć parasol ochronny nad sygnalistą. Zwróćmy jednak uwagę, że prawo krajowe na pewno tych uprawnień nie pomniejszy.

Przeczytaj także: Projekt Ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenie prawa – co musisz wiedzieć >>> https://blog.sygnanet.pl/projekt-ustawy-o-ochronie-osob-zglaszajacych-naruszenie-prawa/