Category : Sygnalista

Ustawa o ochronie sygnalistów. Jak spełnić nowe obowiązki prawne i uniknąć kar

Ustawa o ochronie sygnalistów. Jak spełnić nowe obowiązki prawne i uniknąć kar

Jest już projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa czyli tzw. ustawa o sygnalistach. Z tego artykułu dowiecie się Państwo jak spełnić nowe obowiązki prawne i uniknąć dotkliwych kar:

  • Ważne definicje
  • Nowe obowiązki prawne
  • Kto i kiedy musi wprowadzić nowe procedury
  • Jakie sankcje za niedostosowanie się do nowych obowiązków

Ustawa o sygnalistach ważne definicje

Ustawa o ochronie osób zgłaszających naruszenie prawa (tzw. ustawa o sygnalistach) jest odpowiedzią na unijną dyrektywę o ochronie sygnalistów i powstała po to, aby chronić osoby zgłaszające naruszenia prawa  czyli sygnalistów przed działaniami odwetowymi.

Działania odwetowe zostało zdefiniowane w ustawnie o sygnalistach jako bezpośrednie lub pośrednie działanie lub zaniechanie, które jest spowodowane zgłoszeniem lub ujawnieniem publicznym i które narusza lub może naruszyć prawa zgłaszającego lub wyrządza lub może wyrządzić szkodę zgłaszającemu. Zgodnie z ustawą, działaniem odwetowym jest np. wypowiedzenie lub rozwiązanie bez wypowiedzenia stosunku pracy, obniżenie wynagrodzenia, wstrzymanie awansu, przeniesienie pracownika na niższe stanowisko pracy, zawieszenie w wykonywaniu obowiązków, zastosowanie środka dyscyplinarnego, działanie zmierzające do utrudnienia znalezienia zatrudnienia w przyszłości czy groźbę.

Sygnalista to osoba fizyczna, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o naruszeniu prawa uzyskaną w kontekście związanym z pracą. Sygnalistą może zostać:

  • pracownik, także w przypadku, gdy stosunek pracy już ustał,
  • osoba ubiegająca się o zatrudnienie, która uzyskała informację o naruszeniu prawa w procesie rekrutacji lub negocjacji poprzedzających zawarcie umowy,
  • osoba świadcząca pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej,
  • przedsiębiorca,
  • akcjonariusz lub wspólnik,
  • członek organu osoby prawnej,
  • osoba świadcząca pracę pod nadzorem i kierownictwem wykonawcy, podwykonawcy lub dostawcy, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej,
  • stażysta,
  • wolontariusz

Nowe prawo chroni przed działaniami odwetowymi nie tylko osobę zgłaszającą naruszenie, ale również osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia oraz osoby powiązane ze zgłaszającym, jeżeli pozostają w stosunku pracy lub na innej podstawie świadczą pracę na rzecz drugiej strony.

Ustawa o sygnalistach – nowe obowiązki prawne

Nowe prawo czyli ustawa o sygnalistach zobowiązują pracodawców do:

#1 Ustanowienia kanału wewnętrznego do zgłaszania naruszeń.

#2 Ustanowienia procedur przyjmowania zgłoszeń i działań następczych.

#3 Poinformowania pracowników o wewnętrznej procedurze + o możliwości zgłoszenia nieprawidłowości przy pomocy kanału zewnętrznego lub ujawnienia publicznego.

Kanał wewnętrzny do zgłaszania naruszeń musi zapewnić:

  • ochronę poufności tożsamości osoby dokonującej zgłoszenia i osoby trzeciej wymienionej w zgłoszeniu oraz uniemożliwić uzyskanie do nich dostępu nieupoważnionym członkom personelu,
  • dwustronną komunikację (do 7 dni należy poinformować zgłaszającego, że zgłoszenie zostało przyjęte oraz do 3 miesięcy przekazać informacje zwrotną nt. działań następczych).

Organizacja zobowiązana jest także do wyznaczenia bezstronnej osoby/wydział do podejmowania działań następczych w związku ze zgłoszeniami. Działania następcze polegają na ocenie prawdziwości zarzutów zawartych w zgłoszeniu i zaradzeniu tym zarzutom (dochodzenie wewnętrzne, postępowanie wyjaśniające, wniesienie oskarżenia, podjęcie działań mających na celu odzyskanie środków lub zamknięcie procedury).

Pracodawca musi także prowadzić rejestr wszystkich przyjętych zgłoszeń. Rejestr zgłoszeń wewnętrznych zawiera: numer sprawy, przedmiot naruszenia, datę dokonania zgłoszenia wewnętrznego, informację o podjętych działaniach następczych, datę zakończenia sprawy.

Należy również poinformować pracowników o kanale wewnętrznym i obowiązujących procedurach oraz zapewnić zrozumiałe i łatwo dostępne informacje na temat procedur na potrzeby dokonywania zgłoszeń zewnętrznych do właściwych organów.

Zgłoszenia zewnętrzne i ujawnienie publiczne

Polski ustawodawca wyznaczył do przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych organ centralny, którym mianował Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik Praw Obywatelskich dokona wstępnej weryfikacji zgłoszenia i przekaże organom właściwym do podjęcia działań następczych.

Jeśli zgłoszenie wewnętrzne lub/i zewnętrzne okaże się nieskuteczne, pracownik może dokonać ujawnienia publicznego. Ujawnienie publiczne polega na podaniu informacji o nieprawidłowościach do wiadomości publicznej czyli np. prasy albo telewizji.

Kto i kiedy musi wprowadzić nowe procedury w związku z ustawą o sygnalistach

Do przestrzegania postanowień ustawy o sygnalistach i dyrektywy są zobowiązane wszystkie podmioty publiczne i prywatne, przy czym:

  • organizacje prywatne zatrudniające co najmniej 250 pracowników
  • organizacje publiczne zatrudniające co najmniej 50 pracowników
  • sektor finansowy niezależnie od wielkości

muszą wprowadzić kanał wewnętrzny i odpowiednie procedury do 17 grudnia 2021 r.

Organizacje prywatne zatrudniające od 50 do 250 pracowników muszą wprowadzić kanał wewnętrzny i odpowiednie procedury do 17 grudnia 2023 r.

Jakie sankcje za niedostosowanie się do nowych obowiązków

Za utrudnianie dokonania zgłoszenia, podejmowanie działań odwetowych, naruszenie obowiązku zachowania poufności, brak wewnętrznej procedury zgłaszania naruszeń prawa i podejmowania działań następczych lub ustanowienie procedury, która narusza „Regulamin zgłoszeń wewnętrznych” (art. 29 ust. 1) grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

Sygnanet to szyfrowany, poufny i prosty w obsłudze system do przyjmowania zgłoszeń od sygnalistów i zarządzania nimi. Wyeliminuj ryzyka finansowe, reputacyjne oraz prawne, koresponduj z sygnalistą za pomocą bezpiecznego kanału, zarządzaj zgłoszeniami za pomocą intuicyjnego systemu.

Nasz system jest zgodny z: Dyrektywą o sygnalistach UE, projektem Ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa, RODO, Ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Te artykuły mogą być dla Ciebie interesujące:

Jaka jest rola najwyższego kierownictwa we wdrażaniu systemu dla sygnalistów?

Whistleblowing. Jak Twoja firma może zyskać na wdrożeniu systemu do zgłaszania nieprawidłowości?

4 sposoby na zachęcenie pracowników do informowania o potencjalnie szkodliwych zachowaniach w miejscu pracy