Category : Sygnalista

Czy pracodawca jest zobowiązany zachować anonimowość sygnalisty?

Czy pracodawca jest zobowiązany zachować anonimowość sygnalisty?

Już w grudniu tego roku wejdą w życie postanowienia dyrektywy o ochronie sygnalistów. Zgodnie z unijnymi przepisami, organizacje zatrudniające więcej niż 50 pracowników są zobowiązane do wprowadzenia wewnętrznych kanałów do przyjmowania zgłoszeń od sygnalistów. Czy pracodawca jest zobowiązany do zachowania anonimowości zgłaszającego?

Spis streści:

  1. Kim jest sygnalista?
  2. Jakie naruszenia może zgłosić sygnalista?
  3. W jaki sposób sygnalista może dokonać zgłoszenia nieprawidłowości?
  4. Czy pracodawca jest zobowiązany do zachowania anonimowości sygnalisty?
  5. Dlaczego anonimowy kanał do dokonywania zgłoszeń chroni Twoją firmę?

Kim jest sygnalista?

Zgodnie z dyrektywą o ochronie sygnalistów, sygnalista to osoba dokonująca zgłoszeń naruszeń prawa Unii Europejskiej w środowisku pracy. Wspomniany akt prawny dokładnie określa, czego może dotyczyć zgłoszenie. Sygnalista działa w dobrej wierze, tj. ma uzasadnione podstawy, by sądzić, że będące przedmiotem zgłoszenia informacje na temat naruszeń są prawdziwe w momencie dokonywania zgłoszenia.

Sygnalista jest zawsze chroniony przed działaniami odwetowymi, niezależnie od wielkości organizacji (dotyczy wszystkich podmiotów prawnych w sektorze prywatnym i publicznym).

Sygnalistą może zostać:

  • osoba posiadająca status pracownika
  • osoba posiadające status osób prowadzących działalność na własny rachunek
  • akcjonariusz lub wspólnik oraz osoba będąca członkiem organu administrującego, zarządzającego lub nadzorczego przedsiębiorstwa, w tym członek niewykonawczy, a także wolontariusz i stażysta (bez względu na to czy otrzymuje wynagrodzenie)
  • osoba pracująca pod nadzorem i kierownictwem wykonawców, podwykonawców i dostawców
  • były pracownik
  • osoba dokonująca zgłoszenia, której stosunek pracy ma zostać dopiero nawiązany (gdy informacje na temat naruszeń uzyskano w trakcie procesu rekrutacji lub innych negocjacji poprzedzających zawarcie umowy)
  • oraz osoba postronna, która jest narażona na zachowanie odwetowe (pomagająca w dokonaniu zgłoszenia, współpracownik i krewny osób dokonujących zgłoszenia, podmioty prawe oraz inne, które są w inny sposób powiązane z osobą zgłaszającą w kontekście związanym z pracą).

Jakie naruszenia może zgłosić sygnalista?

Zgonie z dyrektywą o sygnalistach, ochronie podlegają osoby, które zgłaszają naruszenia prawa UE w dziedzinach:

  • zamówienia publiczne;
  • usługi, produkty i rynki finansowe oraz zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;
  • bezpieczeństwo produktów i ich zgodność z wymogami;
  • bezpieczeństwo transportu;
  • ochrona środowiska;
  • ochrona radiologiczna i bezpieczeństwo jądrowe;
  • bezpieczeństwo żywności i pasz, zdrowie i dobrostan zwierząt;
  • zdrowie publiczne;
  • ochrona konsumentów;
  • ochrona prywatności i danych osobowych oraz bezpieczeństwo sieci i systemów informacyjnych;

Głoszenia mogą dotyczyć także naruszeń mających wpływ na interesy finansowe Unii i rynku wewnętrznego. Co ważne, nie chodzi tylko o naruszenia, które miały miejsce, ale także o podejrzenie dotyczące potencjalnych naruszeń.

W jaki sposób sygnalista może dokonać zgłoszenia nieprawidłowości?

Sygnalista może zgłosić nieprawidłowość korzystając z wewnętrznego lub zewnętrznego kanału przyjmowania zgłoszeń lub dokonać ujawnienia publicznego.

Niezależnie jaki sposób wybierze – jest chroniony przed działaniami odwetowymi.

Do wprowadzenia kanału wewnętrznego są zobowiązane organizacje zatrudniające powyżej 50 pracowników, ale zaleca się wprowadzenie kanału także w mniejszych firmach i instytucjach ze wzglądu na negatywne skutki braku możliwości załatwienia sprawy wewnątrz organizacji (do najbardziej dotkliwych należą straty finansowe i wizerunkowe).

Kanał wewnętrzy powinien m.in. chronić tożsamość zgłaszającego i osób podanych w zgłoszeniu, pozwalać na dwustronną komunikację (w celu potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia i poinformowaniu zgłaszającego o podjętych działaniach następczych), funkcjonować w zgodzie z RODO.

Analogicznie do kanału wewnętrznego funkcjonuje kanał zewnętrzny, którego obiorcą są organy państwowe.

Sygnalista może dokonać równocześnie zgłoszenia wewnętrznego, zewnętrznego i ujawnienia publicznego – może się tak stać np. wówczas, gdy po zgłoszeniu wewnętrznym nie zostaną podjęte żadne działania następcze. 

Czy pracodawca jest zobowiązany do zachowania anonimowości sygnalisty?

Pracodawca nie jest zobowiązany do zachowania anonimowości sygnalisty. Musi natomiast zagwarantować ochronę tożsamość zgłaszającego. Obowiązek zachowania poufności dotyczy obu kanałów. Państwa członkowskie zapewniają, by tożsamość osoby dokonującej zgłoszenia nie została ujawniona – bez wyraźnej zgody tej osoby – żadnej osobie, która nie jest upoważnionym członkiem personelu właściwym do przyjmowania zgłoszeń i podejmowania w związku z nimi działań następczych. Ma to również zastosowanie do wszelkich innych informacji, na podstawie których można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować tożsamość osoby dokonującej zgłoszenia.

Zatem – jeśli pracownik dokona zgłoszenia zewnętrznie – tożsamość osoby dokonującej zgłoszenia znana jest tylko upoważnionym członkom personelu właściwego organu do przyjmowania zgłoszeń (nie osobom z firmy!).

Dlaczego anonimowy kanał do dokonywania zgłoszeń chroni Twoją firmę?

Dyrektywa o ochronie sygnalistów jest odpowiedzią na tzw. „kulturę strachu”, w której ludzie wolą nie dostrzegać i nie reagować na łamanie prawa, niewłaściwe albo nieetyczne zachowanie innych, by nie narażać samych siebie.

Anonimowy kanał do dokonywania zgłoszeń chroni firmy i instytucje – tylko taka forma jest w stanie pokonać barierę strachu przed działaniami odwetowymi. Pamiętajmy, że anonimowy kanał nie wyklucza zgłoszeń dokonywanych pod imieniem i nazwiskiem – sygnalista może się podpisać pod zgłoszeniem, jeśli czuje się z tym komfortowo. 

Warto dodać, że organizacja, która zezwala na anonimowe zgłaszanie, odciąga uwagę od sygnalisty i skupia ją na problemie – to informacja wysyłana do pracownika: interesuje mnie to, co zgłaszasz, a nie to, kim jesteś; chcę rozwiązać problem i dziękuję, że mnie o nim informujesz.


Możemy pomóc Ci wdrożyć prosty system do sygnalizowania nieprawidłowości w Twojej firmie. Umów się na prezentację systemu Sygnanet 1 na 1.